Orgels hebben onderhoud nodig en ook weleens een uitbreiding.

Nu mag ik namens Kerkbeheer van onze Hervormde Kerk dit regelen en toen ik er mee begon had ik eens drie foto’s gemaakt van de orgels en zag dat er best een groot verschil is en met name het orgel in Zuid zag er wat eenvoudig uit ten opzichte van de andere twee orgels.

Maar één klavier viel het meeste in het oog en daardoor ook minder mogelijkheden om te registreren. Ik kreeg toestemming van Kerkbeheer om eens wat offertes te laten maken en zo ging de muzikale bal rollen.

Als je op de foto’s kijkt, zie je best veel verschil en zijn we als organisten en Kerkbeheer heel erg trots op het resultaat. Een 2e klavier met veel meer mogelijkheden, is ook voor de organisten weer uitdagend om op te spelen.

Een goede muziekluisteraar zou wellicht het geluid van de Cornet en Trompet herkennen. Dat kan kloppen. Dat is opgenomen in onze Oude Kerk. Het was een wens die is uitgekomen met dank aan de firma Noorlander.

D.V. zondag hopen we weer ‘in’ de Zuiderkerk diensten te hebben en kunnen we genieten van het ‘nieuwe’ geluid van het orgel, waar het oude overigens in tact is gebleven.

Onze ‘bijna’ huisorganist Kees Roest in de Zuiderkerk is ‘toevallig’ aan de beurt om dan te spelen en zo het orgel in gebruik te nemen.

Hieronder staat een stukje geschreven door de firma Noorlander, waar we prima mee  konden samenwerken. Het gaat over de firma zelf en wat ze hebben gedaan in de Zuiderkerk.

Volgende keer hopen we ook meningen van de organisten te plaatsen hoe zij het ervaren om op dit uitgebreide orgel te spelen.

Namens Kerkbeheer

Bart v.d. Berg

Inleiding

Mij is gevraagd om als leverancier toelichting te geven op het nieuwe orgel.

Eerst zal ik wat vertellen over ons bedrijf en de techniek waarvan we gebruik maken.

Daarna een korte toelichting op het orgel zelf.

Orgelmakerij Noorlander

We zijn in 2009 gestart met de productie van Hauptwerkorgels. Het was altijd al mijn droom om hét ideale orgel te maken. Zowel qua klank als design en meubelwerk. De baanbrekende techniek Hauptwerk én mijn ervaring op meubelgebied en techniek maakten dat mogelijk. Op dit moment werken we met een team van 10 mensen, hebben wereldwijd 15 dealers en verkopen we ca. 100 orgels per jaar. Onze orgels worden volledig in eigen beheer ontwikkeld en geproduceerd. In Barneveld hebben we een meubelmakerij met de modernste machines en tevens bevindt zich daar de af-montage en testafdeling van de orgels.

Hauptwerk

De techniek die we gebruiken in onze orgels is zogenaamde virtuele orgelsoftware. Dat is software die ontwikkeld is door een Engelse wiskundige.

Deze software maakt het mogelijk om bestaande kerkorgels thuis te bespelen. Daarvoor worden deze orgels opgenomen in de kerk met microfoons zoals men ook cd’s opneemt. Een opgenomen orgel wordt ook wel een sampleset genoemd. Het opnemen wordt op een zeer geavanceerde wijze gedaan, waardoor een groot realisme wordt verkregen. Elke pijp wordt apart opgenomen. Ook de bijgeluiden zoals windmotor, tractuurgeluiden worden opgenomen. Van de registers worden ook aparte opnamen gemaakt met tremulant.

Deze techniek is veel realistischer dan de traditionele elektronische orgels en benadert de pijporgelklank zeer natuurgetrouw.

Virtueel orgel in kerk/Noorlander kerkorgel

In de kerk hoort een pijporgel te staan, daar zijn de meeste organisten het wel over eens. Zelf ben ik ook die mening toegedaan. Echter een pijporgel kent ook nadelen zoals het regelmatig stemmen van de pijpen en het onderhoud dat telkens terugkeert en vaak ook erg kostbaar is. Daarbij komt dat de aanschaf van een pijporgel heel duur is. Gemiddeld gaat men uit van 15 tot 20 duizend euro per register.

De meeste kerken hebben tegenwoordig het budget niet voor een echt pijporgel en zien op tegen de steeds terugkerende onderhoudskosten. Wij zijn van mening dat een virtueel orgel het beste alternatief biedt als een pijporgel of uitbreiding van een pijporgel met echte registers niet mogelijk is.

Door onze ervaring en expertise op het gebied van pijporgels en virtuele orgels gaan we heel ver om het echte pijporgel zo dicht mogelijk te benaderen. Hier hebben we dat bijv. gedaan door alle stemmen te scheiden door middel van 6 kanaals audiotechniek.

Samplesets kerken

Hoewel de virtuele orgeltechniek een goede vervanger voor het pijporgel is, wordt er in kerken nog niet heel veel gebruik van gemaakt. Enerzijds komt dit doordat de techniek nog redelijk nieuw is en anderzijds doordat er nog niet veel samplesets geschikt zijn voor gebruik in kerken.

In een ruimte met weinig nagalm, zoals deze, moeten we gebruik maken van orgels die ook in een droge ruimte zijn opgenomen. En dat zijn er niet zoveel. Verder moet het orgel geschikt zijn voor het doel: het begeleiden van de gemeentezang. Ook moet de samplekwaliteit zeer goed zijn.

Voor deze kerk hebben we gekozen voor een samenstelling van registers die naar onze mening goed aansluit bij de bouwstijl van het orgel.

Wat betreft klankkleur past dit orgel naar onze mening goed bij deze gemeente. Het is over het algemeen een heldere maar ook volle klank. De organisten kunnen op dit orgel ook de barokke én Hollands romantische stijl goed kwijt.

Met dit orgel zijn vele combinaties te maken met bijv. uitkomende stemmen. Op die manier is er zeer veel variatie aan te brengen in het orgelspel. Voorwaarde daarbij is wel dat er op een kundige wijze geregistreerd wordt. Het spreekt voor zich dat de organisten zich daarin zullen moeten trainen en dat dat tijd nodig heeft.

Dankwoord

Een ieder, die op welke manier dan ook betrokken is bij de totstandkoming van het uitgebreide orgel, wil ik vanaf deze plek hartelijk bedanken. De samenwerking was prettig en aangenaam. Voor ons was het een mooi project waar we dankbaar voor zijn.

Afsluiting

Mijn wens is dat dit orgel gebruikt zal worden zoals het bedoeld is. En dat is de gemeentezang begeleiden en stimuleren. Met als dieper doel om hiermee een uitdrukking geven aan het eren van God. Hierbij wil ik afsluiten met een bekend citaat van Johann Sebastian Bach:

Het oogmerk en de diepste reden van ieder muziekstuk zou niets anders moeten zijn dan de glorie van God en de lafenis van de geest.

orgel zuid1

Orgel zuid 2